Ада өлүр - оглу артар Аът өлүр - баглаажы артар
Экии, Сылдысчыгаш база бичии номчукчулар! Силерге эң-не ыдыктыг болгаш үнелиг эдилел - Баглааштың дугайында сонуургаттывыс. Шаг-шаандан тура Тыва чоннуң коданынга аът бар, чок-даа болза баглаажы ыяап турар чораан. Баглаашты чазаарда, дорт болгаш узун ыяшты шилип алыр. Өдээнге баглааш бар-ла болза, амыдырал уламчылап, мал-маган эки, өзүлделиг болурунуң демдээ турган. Амгы салгалдарга тыва чаңчылдарны, ужурларны өөредири дээрге-ле улуг улустуң, бистиң, хүлээлгевис. Ол хүлээлгевисти чүгле аас кырынга эвес, а херек кырында тудуп көргүзүп тургаш айтыр болзувусса, дыка-ла дээштиг болур боор уруглар! Мөңгүн-Тайга кожууннуң Тоолайлыг көдээ клубтуң «Инчеек» бөлгүмү «Тыва өг-бүлеге уругларны ажылга өөредири» деп угланыышкыннарны үргүлчү чоргузуп турар бис. Чайгы, кышкы дыштанылга үезинде уруглар көдээ аалдарга, мал-маган аразынга дыштаныксаар. Арыг агаарга, ак чем аразынга мага бодун дадыктырып алырлар. Эрткен чайын Тоолайлыг сумузунга даайы Арбын-оол Долаштааевич Сааяның аалынга чээннери Сайын-Белек Донгак, Күдерек Донгак, Меңги Ооржак, Батыр Иргит чайлагга баглаашты кылырын өөренгеннер. Баглааш кадаар оңгарның ханызы 1 метр болган, казып белеткээн соонда, тарааларның янзы-бүрү хевирлерин, ак чем дээжизин база чигир-чимис аймаан оңгарның дүвүнче өргүп алгаш, оон баглаашты тургузуп, быжыглааннар. Баглааш белен болу бээрге даайы: Эр кижи сүлде-сүзүү, Эки аът деп чугаалажыр. Эки аъттың сүлде-сүзүү, Эглиш дивес баглаажында.
Чээн турда даай омак, Черле шыдаар эрестиглер! Чайлаавысты чылдан чылче, Чаартыңар-ла оолдарым! - деп, йөрээлин чугаалап, чажыын чажып, оолдарын чагып орган. Уруглар! Кышкы, чайгы дыштанылгаңарны көдээ черге эрттирип, малчын кижиниң чымыштыг ижинге дузалажып, ажыктыг арга-сүмеден алырыңарны кыйгырар-дыр мен! Алдын-Ай Сат, Мөнгүн-Тайга кожууннуң Тоолайлыг көдээ клубтуң эргелекчизи.
