Салым-чаяанныг оол
«Сылдысчыгаш» солуннуң арыннарынга кандыг-бир салым-чаяанныг, сонуургалдарлыг уругларны бижиири чаңчылчаан. Бо удаада ыраккы Каа-Хемниң 1 дугаар школазының өөреникчизи Болат Ооржак-биле таныжаалыңар, уруглар.
- Школага кандыг эртемнерни өөренириңге чиик-тир? Өөредилгең эки бе?
- Школада мээң ынак эртемнерим – информатика, күш-ажыл кичээли база чурулга, англи дыл. Англи дылды сонуургаар, авам ышкаш англи дылды эки билир болуксаар мен. Эрткен чайын англи дыл угланыышкынныг лагерьге дыштанганым соонда, сонуургалым улам күштелген. Интернеттен капсырылгазын алгаш, хүннүң бо дылды өөренип турар мен. Салым-чаяанныглар мөөрейинде бодумнуң баштайгы битбокс хевиринге көргүзүүмнү бараалгаттым. Өөредилгем эки, дылдың словарь курлавырым байлак болгаш черле дылдар өөрениринге салым-чаяанныг деп, башкыларым мактаар. Эки өөредилгем дээш үргүлчү грамоталарны ап турар мен.
- Бодуңнуң сонуургалың дугайында чугаалап көрем.
- Дүрзүлер кылгаш, ону видеога тырттыргаш, монтаж кылырынга ынак мен. Мээң өрээлим долдур пластилинден, саазындан дүрзүлер, чуруктар долдур апарган. Чоокта чаа авамны программалар кылырынга ном садып бээрин диледим. Оон ыңай шак-ла ындыг бөлгүмче баар күзелдиг мен. Англи дылды эки билир болганымдан программалар чогаадыры меңээ белен. Ол ышкаш бистиң Национал музейивисте «Хааннар шынаазының» делгелгезин аажок сонуургадым. А төөгүлүг кижилерден полководчу Наполеон Бонапарттың дугайында сонуургап номчудум.
- Өзүп келгеш, кым болур сен?
- Программист болуксаар мен. Робототехниканы сонуургаар болгаш, янзы-бүрү машиналарның тургузуун шинчилээринге ынак мен.
- Күзелиң бар бе?
- Делегейни дескиндир аян-чорук кылыксаар мен. Узун оруктарга машинаның соңгазындан каас-чараш булуңнарны көрүп болур. Төрээн чуртувустуң каас-чараш бойдузу, хемнер-хөлдери, арга-арыы, хову-шөлдери шупту чараш. Дыштанылга үезинде чоок-кавы хоорайларде ыяап-ла чоруур бис. Бо часкы дыштанылгамда база чоокку хоорайларның кайы-бирээзинче чоруур планывыс бар.
- Телефон тудуп алгаш, үр үе дургузунда олурар-дыр сен бе?
- Чок, шыны-биле алыр болза, телефонга олурар үем шуут чок, чүгле херек апарганда, ажыглаар мен.
Болаттың авазы Айлаң Сарыглар оглунуң дугайында мынчаар чугаалаан: «Болаттың аажы-чаңы оожум кижи. Бажыңга бир-ле чүве чураан, дүрзү кылган олурар. Сонуургаан чүүлдерин боду өөренип алыр. Янзы-бүрү сонуургалдарлыг. Ол – эмпат, кижилерниң байдалын сайгарып билир. Ооң аажы-чаңының бо шынары дээш чоргаарланыр мен. Кижи бүрүзүнге дузалап, сагыш-сеткилинден кээргээчел болуру – бо шагда ховар апарган.
Шупту бичии оолдар ышкаш, ойнаарынга ынак. Бажың ажылын чугаалаарга, кылыр. Ынчалза-даа ол бажың ишти аштап-арыглаарынга ынак эвес, өрээли кезээде «чогаадыкчы боктуг» болур. Ол чаа-ла тос харлыг-даа болза, эрзиг. Кыс улус, өг-бүлези дээш сагыш човаар, деткиир кижи».
Мира КОНГУЛ-ООЛ очулдурган.
Айлаң Сарыгларның чуруктары.
